Triglyceride Là Gì? Chỉ Số Bao Nhiêu Là Cao Và Cách Kiểm Soát

Triglyceride là một dạng chất béo lưu thông trong máu và cũng là một trong những chỉ số thường xuất hiện trong xét nghiệm mỡ máu.

Khi ăn nhiều năng lượng hơn nhu cầu, đặc biệt từ đường, tinh bột hoặc rượu bia, phần năng lượng dư thừa có thể được cơ thể chuyển thành triglyceride và lưu trữ trong mô mỡ.

Triglyceride tăng nhẹ thường không gây triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, nếu chỉ số duy trì ở mức cao trong thời gian dài, nguy cơ tim mạch có thể tăng. Ở mức rất cao, triglyceride còn có thể làm tăng nguy cơ viêm tụy cấp.

Triglyceride là gì?

Triglyceride là một loại chất béo được tạo thành từ glycerol và ba acid béo.

Cơ thể sử dụng triglyceride để:

• Dự trữ năng lượng.
• Cung cấp năng lượng khi cần.
• Vận chuyển chất béo trong máu.

Sau bữa ăn, lượng triglyceride trong máu có thể tăng tạm thời.

Gan cũng có thể tự tổng hợp triglyceride từ lượng năng lượng dư thừa, đặc biệt khi chế độ ăn thường xuyên chứa nhiều:

• Đường.
• Tinh bột tinh chế.
• Đồ uống có cồn.
• Thực phẩm giàu năng lượng.

Triglyceride khác cholesterol như thế nào?

Cả triglyceride và cholesterol đều thuộc nhóm lipid trong máu nhưng có chức năng khác nhau.

Triglyceride chủ yếu được sử dụng để dự trữ năng lượng.

Cholesterol lại tham gia cấu tạo:

• Màng tế bào.
• Một số hormone.
• Acid mật.

Trong xét nghiệm mỡ máu, bác sĩ thường đánh giá đồng thời:

• Triglyceride.
• LDL cholesterol.
• HDL cholesterol.
• Cholesterol toàn phần.

Không nên chỉ nhìn một chỉ số riêng lẻ.

Triglyceride bao nhiêu là bình thường?

Triglyceride thường được phân loại theo đơn vị mg/dL như sau:

Nếu sử dụng đơn vị mmol/L, mức dưới khoảng 1,7 mmol/L thường được xem là bình thường.

Kết quả cụ thể cần được đánh giá cùng với:

• LDL.
• HDL.
• Đường huyết.
• Huyết áp.
• Cân nặng.
• Tiền sử tim mạch.

Triglyceride 150 mg/dL có cao không?

Mức khoảng 150 mg/dL nằm ở ranh giới bắt đầu tăng.

Nếu kết quả chỉ xuất hiện một lần, chưa cần quá lo lắng.

Nên xem xét thêm:

• Có nhịn ăn đúng trước xét nghiệm không.
• Có uống rượu bia trước đó không.
• Có ăn nhiều đồ ngọt hoặc tinh bột gần ngày xét nghiệm không.
• Các chỉ số mỡ máu khác có bất thường không.

Nếu triglyceride thường xuyên từ 150 mg/dL trở lên, nên chú ý hơn đến lối sống.

Triglyceride 200 mg/dL có nguy hiểm không?

Mức từ khoảng 200 mg/dL trở lên được xem là cao.

Đây chưa phải tình trạng cấp cứu nhưng có thể là dấu hiệu của rối loạn chuyển hóa.

Triglyceride cao thường đi cùng:

• Thừa cân.
• Béo bụng.
• Kháng insulin.
• Tiền tiểu đường.
• HDL thấp.
• Gan nhiễm mỡ.

Nếu chỉ số cao kéo dài, nên được đánh giá nguyên nhân và nguy cơ tim mạch.

Triglyceride trên 500 mg/dL có nguy hiểm không?

Có.

Khi triglyceride tăng rất cao, nguy cơ viêm tụy cấp tăng đáng kể.

Người có triglyceride từ khoảng 500 mg/dL trở lên nên được bác sĩ đánh giá sớm, đặc biệt nếu chỉ số tăng rất mạnh.

Nếu xuất hiện:

• Đau bụng trên dữ dội.
• Đau lan ra sau lưng.
• Buồn nôn.
• Nôn nhiều.

cần đến cơ sở y tế ngay.

Vì sao triglyceride tăng?

Có nhiều nguyên nhân.

Ăn nhiều đường

Đây là một yếu tố rất thường gặp.

Đặc biệt là:

• Nước ngọt.
• Trà sữa.
• Bánh ngọt.
• Kẹo.
• Nước ép thêm đường.
• Đồ uống chứa syrup.

Lượng đường dư thừa có thể được gan chuyển thành triglyceride.

Ăn quá nhiều tinh bột tinh chế

Các thực phẩm như:

• Cơm trắng với khẩu phần lớn.
• Bánh mì trắng.
• Bún.
• Mì.
• Bánh ngọt.

có thể góp phần làm triglyceride tăng nếu ăn quá mức trong thời gian dài.

Uống nhiều rượu bia

Rượu bia có thể làm triglyceride tăng rất rõ ở một số người.

Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng nếu triglyceride đã ở mức cao.

Thừa cân và béo bụng

Mỡ nội tạng có liên quan mật thiết đến:

• Kháng insulin.
• Gan nhiễm mỡ.
• Triglyceride cao.

Ít vận động

Thiếu vận động làm giảm khả năng sử dụng năng lượng và chất béo của cơ thể.

Tiểu đường kiểm soát chưa tốt

Đường huyết cao thường đi kèm triglyceride cao.

Khi glucose được kiểm soát tốt hơn, triglyceride cũng có thể cải thiện.

Suy giáp

Tuyến giáp hoạt động kém có thể làm rối loạn chuyển hóa lipid.

Một số thuốc

Một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến triglyceride.

Nếu chỉ số tăng sau khi bắt đầu thuốc mới, nên trao đổi với bác sĩ thay vì tự ngừng thuốc.

Triglyceride cao có triệu chứng không?

Phần lớn trường hợp không có triệu chứng rõ ràng.

Người bệnh có thể cảm thấy hoàn toàn khỏe mạnh dù triglyceride đã tăng.

Đây là lý do rối loạn mỡ máu thường được phát hiện qua xét nghiệm.

Khi triglyceride tăng rất cao, nguy cơ viêm tụy có thể xuất hiện và gây:

• Đau bụng dữ dội.
• Buồn nôn.
• Nôn.

Một số trường hợp rất cao kéo dài cũng có thể xuất hiện các tổn thương mỡ dưới da nhưng không phổ biến.

Triglyceride cao có gây gan nhiễm mỡ không?

Hai tình trạng thường liên quan với nhau.

Gan đóng vai trò quan trọng trong chuyển hóa triglyceride.

Ở người có:

• Thừa cân.
• Kháng insulin.
• Ăn dư năng lượng.

triglyceride có thể tích tụ trong gan và góp phần gây gan nhiễm mỡ.

Ngược lại, người có gan nhiễm mỡ cũng thường phát hiện triglyceride tăng khi xét nghiệm.

Triglyceride cao có liên quan đến tiểu đường không?

Có.

Triglyceride cao thường xuất hiện trong bối cảnh kháng insulin.

Một kiểu rối loạn chuyển hóa khá thường gặp là:

• Triglyceride cao.
• HDL thấp.
• Béo bụng.
• Đường huyết tăng.

Những người có kết hợp này nên kiểm tra thêm:

• Đường huyết lúc đói.
• HbA1c.
• Huyết áp.

Triglyceride cao có nguy cơ tim mạch không?

Có thể.

Triglyceride cao thường xuất hiện cùng các yếu tố làm tăng nguy cơ tim mạch như:

• LDL cao.
• HDL thấp.
• Tăng huyết áp.
• Tiểu đường.
• Hút thuốc.
• Béo phì.

Do đó, việc đánh giá nguy cơ tim mạch cần dựa trên toàn bộ hồ sơ sức khỏe chứ không chỉ triglyceride.

Triglyceride cao nên ăn gì?

Rau

Rau cung cấp chất xơ và năng lượng tương đối thấp.

Nên tăng các loại:

• Rau xanh.
• Bông cải.
• Cải.
• Đậu bắp.
• Cà chua.
• Nấm.

Cá

Một số loại cá béo cung cấp omega-3.

Có thể lựa chọn:

• Cá hồi.
• Cá mòi.
• Cá thu.
• Cá trích.

Các loại đậu

Đậu cung cấp:

• Protein.
• Chất xơ.
• Carbohydrate hấp thu chậm hơn.

Ngũ cốc nguyên hạt

Có thể ưu tiên một phần:

• Yến mạch.
• Gạo lứt.
• Ngũ cốc nguyên hạt.

Tuy nhiên, khẩu phần vẫn quan trọng.

Các loại hạt

Hạt có thể cung cấp chất béo không bão hòa.

Ví dụ:

• Hạnh nhân.
• Óc chó.
• Hạt điều.

Do giàu năng lượng, vẫn nên sử dụng lượng vừa phải.

Triglyceride cao nên kiêng gì?

Không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối mọi thực phẩm, nhưng một số nhóm nên hạn chế rõ.

Đồ uống có đường

Đây là nhóm nên giảm đầu tiên.

Ví dụ:

• Nước ngọt.
• Trà sữa.
• Nước tăng lực.
• Cà phê nhiều đường.

Bánh kẹo

Các món nhiều đường và bột tinh chế có thể làm triglyceride tăng.

Rượu bia

Nếu triglyceride đã cao, đặc biệt khi ở mức rất cao, rượu bia có thể làm tình trạng xấu đi đáng kể.

Tinh bột khẩu phần quá lớn

Không nhất thiết phải bỏ cơm.

Tuy nhiên, việc thường xuyên ăn lượng lớn cơm, mì hoặc bánh mì có thể làm dư năng lượng.

Có phải triglyceride cao thì không được ăn chất béo?

Không.

Không phải tất cả chất béo đều có tác động giống nhau.

Nên ưu tiên chất béo không bão hòa từ:

• Cá.
• Các loại hạt.
• Dầu thực vật phù hợp.

Đồng thời hạn chế:

• Thực phẩm chiên rán thường xuyên.
• Mỡ động vật quá nhiều.
• Thực phẩm chế biến sẵn.

Quan trọng hơn vẫn là tổng năng lượng nạp vào.

Làm sao giảm triglyceride?

Giảm đồ uống có đường

Đây là một trong những thay đổi dễ thực hiện và thường mang lại lợi ích rõ.

Giảm cân nếu đang thừa cân

Ở người thừa cân, giảm một phần cân nặng có thể giúp triglyceride giảm đáng kể.

Vận động thường xuyên

Có thể lựa chọn:

• Đi bộ nhanh.
• Chạy.
• Đạp xe.
• Bơi.
• Tập sức mạnh.

Mục tiêu phổ biến là khoảng 150 phút vận động cường độ vừa mỗi tuần.

Hạn chế rượu bia

Đặc biệt quan trọng ở người có triglyceride cao.

Kiểm soát đường huyết

Nếu có tiền tiểu đường hoặc tiểu đường, kiểm soát glucose tốt có thể giúp cải thiện triglyceride.

Ngủ đủ và hạn chế ngồi lâu

Đây cũng là những yếu tố hỗ trợ sức khỏe chuyển hóa tổng thể.

Triglyceride cao bao lâu thì giảm?

Điều này phụ thuộc vào nguyên nhân.

Nếu triglyceride tăng chủ yếu do:

• Chế độ ăn.
• Rượu bia.
• Tăng cân.

thì chỉ số có thể cải thiện sau vài tuần đến vài tháng khi thay đổi lối sống.

Nếu nguyên nhân liên quan đến:

• Di truyền.
• Tiểu đường.
• Suy giáp.
• Thuốc.

thì có thể cần điều trị nguyên nhân đi kèm.

Triglyceride cao có cần uống thuốc không?

Không phải ai cũng cần.

Bác sĩ sẽ cân nhắc dựa trên:

• Mức triglyceride.
• LDL.
• Nguy cơ tim mạch.
• Tiền sử bệnh.
• Nguy cơ viêm tụy.

Ở mức rất cao, việc điều trị bằng thuốc có thể cần thiết để giảm nguy cơ biến chứng.

Không nên tự mua thuốc hoặc thực phẩm bổ sung chỉ dựa trên một kết quả xét nghiệm.

Omega-3 có giúp giảm triglyceride không?

Omega-3 có thể giúp giảm triglyceride ở một số người.

Tuy nhiên, liều dùng để điều trị triglyceride cao có thể khác đáng kể so với lượng omega-3 trong thực phẩm bổ sung thông thường.

Không nên tự sử dụng liều cao vì có thể:

• Tương tác thuốc.
• Ảnh hưởng nguy cơ chảy máu ở một số người.
• Không phù hợp với tình trạng cụ thể.

Nếu triglyceride rất cao, nên trao đổi với bác sĩ.

Xét nghiệm triglyceride có cần nhịn ăn không?

Tùy loại xét nghiệm và mục đích kiểm tra.

Hiện nay nhiều trường hợp có thể đánh giá mỡ máu mà không cần nhịn ăn.

Tuy nhiên, bác sĩ hoặc cơ sở xét nghiệm có thể yêu cầu nhịn ăn nếu:

• Triglyceride trước đó rất cao.
• Cần đánh giá chính xác hơn.
• Làm kèm một số xét nghiệm khác.

Nên thực hiện theo hướng dẫn của nơi xét nghiệm.

Có nên xét nghiệm lại khi triglyceride cao?

Có.

Một kết quả bất thường thường cần được đánh giá lại sau khi xem xét:

• Chế độ ăn.
• Rượu bia.
• Thuốc.
• Các bệnh nền.

Sau một thời gian điều chỉnh lối sống hoặc điều trị, bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm lại để đánh giá hiệu quả.

Khi nào triglyceride cao cần đi khám?

Nên đi khám nếu:

• Triglyceride từ 200 mg/dL trở lên kéo dài.
• Triglyceride từ 500 mg/dL trở lên.
• Có tiểu đường.
• Có bệnh tim mạch.
• Có gan nhiễm mỡ.
• LDL cũng tăng.
• Gia đình có người rối loạn mỡ máu nặng.

Đặc biệt cần đánh giá sớm nếu triglyceride tăng rất cao.

Dấu hiệu cần đi khám ngay

Nếu triglyceride rất cao và xuất hiện:

• Đau bụng trên dữ dội.
• Đau lan ra sau lưng.
• Nôn nhiều.
• Buồn nôn dữ dội.
• Mệt lả.

cần đến cơ sở y tế vì có thể liên quan đến viêm tụy cấp.

Những sai lầm thường gặp khi triglyceride cao

Chỉ kiêng chất béo

Triglyceride còn chịu ảnh hưởng mạnh bởi đường, tinh bột dư thừa và rượu bia.

Uống nước ép thay nước ngọt

Nước ép vẫn có thể chứa lượng đường đáng kể và ít chất xơ hơn trái cây nguyên quả.

Chỉ tập thể dục nhưng không thay đổi ăn uống

Vận động rất quan trọng, nhưng khó bù hoàn toàn cho chế độ ăn thường xuyên dư năng lượng.

Nghĩ không có triệu chứng nghĩa là không nguy hiểm

Triglyceride cao thường không gây biểu hiện rõ.

Chỉ quan tâm triglyceride mà bỏ qua LDL và đường huyết

Các chỉ số chuyển hóa cần được đánh giá cùng nhau.

Câu hỏi thường gặp

Triglyceride 180 mg/dL có cao không?

Có.

Mức này thuộc nhóm tăng nhẹ.

Nên chú ý chế độ ăn, vận động và kiểm tra lại theo hướng dẫn.

Triglyceride 250 mg/dL có nguy hiểm không?

Đây là mức cao.

Không phải cấp cứu, nhưng nên được đánh giá nguyên nhân và nguy cơ tim mạch.

Triglyceride 500 mg/dL có nguy hiểm không?

Có.

Đây là mức rất cao và làm tăng nguy cơ viêm tụy.

Nên đi khám để được đánh giá.

Triglyceride cao có phải mỡ máu không?

Có.

Triglyceride là một trong những thành phần được đánh giá trong xét nghiệm mỡ máu.

Triglyceride cao có ăn trứng được không?

Có thể.

Trứng không phải yếu tố duy nhất quyết định triglyceride.

Quan trọng hơn là toàn bộ chế độ ăn, tổng năng lượng, lượng đường và tinh bột.

Triglyceride cao có uống cà phê được không?

Có thể, nhưng nên hạn chế:

• Đường.
• Sữa đặc.
• Syrup.
• Kem béo.

Một ly cà phê pha nhiều đường có thể làm tăng lượng năng lượng nạp vào đáng kể.

Kết luận

Triglyceride là một dạng chất béo trong máu có vai trò dự trữ năng lượng.

Mức dưới 150 mg/dL thường được xem là bình thường. Từ 200 mg/dL trở lên được xem là cao và từ 500 mg/dL trở lên là mức rất cao cần đặc biệt chú ý vì nguy cơ viêm tụy.

Triglyceride cao thường liên quan đến:

• Ăn nhiều đường và tinh bột.
• Uống nhiều rượu bia.
• Thừa cân.
• Ít vận động.
• Kháng insulin.
• Tiểu đường.

Giảm đồ uống có đường, kiểm soát khẩu phần, tăng rau và chất xơ, vận động đều đặn, hạn chế rượu bia và giảm cân nếu cần là những biện pháp quan trọng giúp cải thiện triglyceride.

Nếu chỉ số tăng cao kéo dài hoặc vượt 500 mg/dL, nên được bác sĩ đánh giá thay vì chỉ tự điều chỉnh chế độ ăn tại nhà.