Trong hành trình chuẩn bị làm mẹ, có một vi chất được các tổ chức y tế thế giới xếp vào danh mục "bắt buộc phải bổ sung sớm" – đó chính là Axit Folic (hay còn gọi là Vitamin B9). Sự thiếu hụt vi chất này trong những tuần đầu tiên của thai kỳ là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến các dị tật bẩm sinh nguy hiểm ở hệ thần kinh của trẻ.

Bài viết này được tham vấn y khoa nhằm cung cấp cái nhìn toàn diện về tác dụng của axit folic với bà bầu và hướng dẫn xác định hàm lượng axit folic cho bà bầu mỗi ngày chuẩn xác nhất.

1. Dị tật ống thần kinh là gì và tại sao nó lại nguy hiểm?

Ống thần kinh là cấu trúc nền móng ban đầu của thai nhi, sau này sẽ phát triển thành não bộ và tủy sống. Quá trình đóng ống thần kinh diễn ra cực kỳ sớm, thường hoàn thiện vào ngày thứ 28 của thai kỳ (tuần thứ 4).

Tại thời điểm này, rất nhiều phụ nữ thậm chí còn chưa biết mình đã mang thai. Nếu cơ thể người mẹ không có đủ lượng Vitamin B9 cần thiết, ống thần kinh sẽ không đóng lại hoàn toàn, dẫn đến các dị tật nghiêm trọng:

• Tật nứt đốt sống (Spina Bifida): Một phần tủy sống và màng não bị lộ ra ngoài, gây liệt chi dưới, tiểu tiện không tự chủ hoặc tràn dịch màng não.

• Tật vô sọ (Anencephaly): Não bộ không phát triển hoàn thiện, đa số trường hợp thai nhi sẽ tử vong trong tử cung hoặc ngay sau khi chào đời.

2. Tác dụng của axit folic với bà bầu và thai nhi

Không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ hệ thần kinh của bé, tác dụng của axit folic với bà bầu còn trải rộng suốt toàn bộ thai kỳ:

                  ┌── Ngăn ngừa dị tật ống thần kinh (Nứt đốt sống, vô sọ)
                  ├── Hỗ trợ phân chia tế bào & hình thành DNA của thai nhi
VAI TRÒ AXIT FOLIC ├── Tham gia tạo máu, phòng ngừa thiếu máu hồng cầu khổng lồ
                  └── Giảm nguy cơ biến chứng: Tiền sản giật, sinh non, nhẹ cân

• Phòng ngừa thiếu máu ở mẹ: Axit folic là thành phần cốt lõi tham gia vào quá trình sản xuất tế bào hồng cầu. Thiếu axit folic khiến hồng cầu không thể trưởng thành bình thường (gây ra hội chứng hồng cầu khổng lồ nhưng rỗng), khiến mẹ bầu mệt mỏi, suy nhược.

• Hỗ trợ phân chia tế bào và phát triển bánh nhau: Khi thai nhi lớn lên, sự phân chia tế bào diễn ra liên tục từng giây. Vitamin B9 đóng vai trò tổng hợp DNA, giúp các cơ quan của bé phát triển đúng tiến độ.

• Giảm thiểu các biến chứng thai kỳ: Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng bổ sung đầy đủ Vitamin B9 góp phần làm giảm nguy cơ tiền sản giật, sinh non và tình trạng thai nhi chậm phát triển trong tử cung.

3. Hàm lượng axit folic cho bà bầu mỗi ngày bao nhiêu là đủ?

Bổ sung thiếu sẽ không đạt hiệu quả bảo vệ, nhưng bổ sung quá dư thừa (trên 1000 mcg/ngày) có thể che giấu các dấu hiệu thiếu hụt Vitamin B12. Do đó, việc tuân thủ hàm lượng axit folic cho bà bầu mỗi ngày theo từng giai đoạn là cực kỳ quan trọng:

⚠️ Trường hợp đặc biệt: Những mẹ bầu có tiền sử sinh con bị dị tật ống thần kinh, hoặc đang điều trị bệnh lý đặc biệt (như động kinh, tiểu đường) cần dùng liều cao hơn (có thể lên tới 4000 mcg/ngày) dưới sự chỉ định và giám sát trực tiếp của bác sĩ sản khoa.

4. Cách bổ sung Axit Folic an toàn và hiệu quả cho mẹ bầu

Nguồn bổ sung từ thực phẩm tự nhiên

Cơ thể chúng ta hấp thụ folate (dạng tự nhiên của axit folic) từ thực phẩm khá tốt. Mẹ bầu nên ưu tiên đưa vào thực đơn hàng ngày các loại thực phẩm sau:

• Các loại rau lá xanh đậm: Bông cải xanh (súp lơ), rau bina (bó xôi), măng tây, rau cải xoăn.

• Các loại hạt và đậu: Đậu lăng, đậu nành, hạt hướng dương, quả óc chó.

• Trái cây họ cam quýt: Cam, bưởi, quýt, dâu tây.

Tại sao chỉ ăn thôi là chưa đủ?

Folate tự nhiên trong thực phẩm rất dễ bị phân hủy bởi nhiệt độ trong quá trình nấu nướng (có thể hao hụt từ 50% - 90%). Hơn nữa, tỉ lệ hấp thụ folate từ thức ăn chỉ đạt khoảng 50%.

Chính vì vậy, các chuyên gia y tế khuyến cáo tất cả phụ nữ trong độ tuổi sinh sản nên bổ sung thêm Axit Folic dạng viên uống (viên tổng hợp hoặc viên uống chuyên biệt) để đảm bảo cơ thể luôn chạm ngưỡng bảo vệ tối ưu.

Lưu ý quan trọng khi uống viên bổ sung:

• Thời điểm uống tốt nhất: Nên uống axit folic cùng thời điểm với viên bổ sung Sắt (vì hai chất này hỗ trợ nhau tạo máu). Thời điểm lý tưởng là vào buổi sáng, trước khi ăn 30 phút hoặc sau ăn 2 tiếng.

• Tránh uống chung với trà, cà phê hoặc sữa: Các thức uống này có thể làm giảm đáng kể khả năng hấp thụ vi chất của cơ thể. Nên uống với nhiều nước lọc để hạn chế tình trạng nóng trong.

5. Kết luận

Axit Folic là chiếc "lá chắn" đầu tiên và quan trọng nhất để bảo vệ con yêu khỏi những dị tật bẩm sinh không đáng có. Việc hiểu rõ tác dụng của axit folic với bà bầu cũng như duy trì đúng hàm lượng axit folic cho bà bầu mỗi ngày chính là bước đệm vững chắc cho một thai kỳ khỏe mạnh.

Để tối ưu hóa hiệu quả hấp thu và tránh tình trạng thiếu máu do thiếu sắt đi kèm, mẹ bầu nên lựa chọn các dòng sản phẩm bổ bầu tổng hợp có chứa đồng thời cả Axit Folic, Sắt hữu cơ và các vitamin nhóm B.