Bạn đang ngồi trong một căn phòng yên tĩnh nhưng vẫn nghe thấy tiếng “ù ù”, “ve ve”, tiếng rít hoặc tiếng chuông dù xung quanh hoàn toàn không có nguồn âm thanh tương ứng?

Đó có thể là hiện tượng ù tai.

Ù tai, hay tinnitus, là tình trạng một người cảm nhận được âm thanh trong tai hoặc trong đầu mà không có nguồn âm thanh bên ngoài tương ứng. Âm thanh có thể xuất hiện ở một tai, hai tai hoặc có cảm giác phát ra từ bên trong đầu.

Ù tai khá phổ biến. Với một số người, triệu chứng chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, ở những trường hợp khác, ù tai có thể kéo dài và ảnh hưởng đến:

Giấc ngủ.
Khả năng tập trung.
Công việc.
Tâm trạng.
Chất lượng cuộc sống.

Điều quan trọng là ù tai thường được xem là một triệu chứng chứ không phải một bệnh riêng biệt. Nó có thể liên quan đến giảm thính lực, tiếp xúc với tiếng ồn, một số vấn đề ở tai hoặc những tình trạng sức khỏe khác.

Ù tai nghe như thế nào?

Khi nói đến ù tai, nhiều người nghĩ rằng chỉ có tiếng “ù”. Trên thực tế, âm thanh mà mỗi người cảm nhận có thể rất khác nhau.

Người bị ù tai có thể nghe thấy:

Tiếng ù ù.
Tiếng ve kêu.
Tiếng rít.
Tiếng chuông.
Tiếng huýt sáo.
Tiếng vo ve.
Tiếng lách cách.
Tiếng gầm nhỏ.

Một số người nghe thấy âm thanh liên tục, trong khi người khác chỉ thỉnh thoảng mới xuất hiện.

Âm lượng cũng có thể thay đổi. Có thời điểm tiếng ù rất nhỏ và gần như không ảnh hưởng đến sinh hoạt, nhưng đôi khi âm thanh đủ rõ để gây khó ngủ hoặc khiến người bệnh khó tập trung.

Ù tai một bên và ù tai hai bên có gì khác nhau?

Ù tai có thể xảy ra ở:

Một tai.
Hai tai.
Hoặc có cảm giác âm thanh nằm bên trong đầu.

Việc xác định ù tai xảy ra một bên hay hai bên là thông tin quan trọng khi đi khám.

Đặc biệt, tình trạng ù tai một bên kéo dài nên được bác sĩ đánh giá, nhất là khi xuất hiện cùng:

Giảm thính lực.
Chóng mặt.
Mất thăng bằng.
Cảm giác đầy tai.
Các triệu chứng thần kinh bất thường.

Không phải mọi trường hợp ù tai một bên đều nguy hiểm, nhưng không nên tự điều trị kéo dài mà không xác định nguyên nhân.

Nguyên nhân gây ù tai là gì?

Có rất nhiều nguyên nhân và yếu tố có thể liên quan đến ù tai. Một số tương đối đơn giản và có thể xử lý được, trong khi những trường hợp khác cần bác sĩ chuyên khoa đánh giá.

1. Tiếp xúc với tiếng ồn lớn

Đây là một trong những yếu tố thường gặp liên quan đến ù tai.

Tiếp xúc với âm thanh quá lớn có thể ảnh hưởng đến hệ thống thính giác.

Ví dụ:

Nghe nhạc bằng tai nghe với âm lượng quá lớn.
Đi concert hoặc lễ hội âm nhạc.
Làm việc tại công trường.
Làm việc gần máy móc công nghiệp.
Thường xuyên đứng gần loa công suất lớn.
Tiếp xúc với tiếng nổ.

Sau khi tiếp xúc với tiếng ồn lớn, một số người có thể bị ù tai tạm thời.

Tuy nhiên, nếu việc tiếp xúc xảy ra thường xuyên hoặc âm thanh quá mạnh, tổn thương thính giác có thể trở nên lâu dài.

2. Giảm thính lực liên quan đến tuổi tác

Khả năng nghe có thể thay đổi khi tuổi tăng lên.

Sự suy giảm thính lực liên quan đến tuổi tác có thể đi kèm với ù tai ở một số người.

Người bệnh có thể nhận thấy:

Khó nghe khi nói chuyện ở nơi đông người.
Thường xuyên phải yêu cầu người khác nhắc lại.
Phải tăng âm lượng TV.
Khó nghe những âm thanh có tần số cao.
Xuất hiện tiếng ù hoặc rít trong tai.

Nếu ù tai đi kèm cảm giác nghe kém, việc kiểm tra thính lực có thể giúp đánh giá tình trạng.

3. Ráy tai tích tụ

Ráy tai có vai trò bảo vệ ống tai, nhưng nếu tích tụ quá nhiều có thể gây tắc nghẽn.

Nút ráy tai có thể gây:

Ù tai.
Cảm giác đầy hoặc nghẹt tai.
Nghe kém.
Đau hoặc khó chịu trong tai.

Nếu nghi ngờ có nút ráy tai, không nên tự đưa tăm bông, kẹp hoặc các dụng cụ khác vào sâu trong ống tai.

Thao tác không đúng có thể đẩy ráy tai vào sâu hơn hoặc gây tổn thương ống tai và màng nhĩ.

4. Nhiễm trùng hoặc các vấn đề ở tai

Một số tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng tai có thể gây cảm giác:

Ù tai.
Đầy tai.
Đau tai.
Giảm thính lực.

Nếu ù tai xuất hiện cùng với đau tai, chảy dịch tai, sốt hoặc nghe kém, bạn nên đi khám để xác định nguyên nhân.

5. Một số loại thuốc

Một số thuốc có thể gây hoặc làm tăng ù tai ở một số người. Nguy cơ phụ thuộc vào loại thuốc, liều lượng và tình trạng sức khỏe.

Nếu nhận thấy ù tai bắt đầu hoặc tăng rõ rệt sau khi sử dụng một loại thuốc mới, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ.

Không nên tự ý ngừng thuốc kê đơn, vì điều này có thể ảnh hưởng đến việc điều trị bệnh đang mắc.

6. Một số vấn đề ở tai trong

Tai trong không chỉ tham gia vào khả năng nghe mà còn liên quan đến hệ thống thăng bằng.

Một số vấn đề ở tai trong có thể khiến ù tai xuất hiện cùng:

Giảm thính lực.
Chóng mặt.
Cảm giác đầy tai.
Mất thăng bằng.

Trong những trường hợp này, bác sĩ Tai Mũi Họng có thể cần thực hiện thêm các kiểm tra về thính lực hoặc hệ thống tiền đình.

Ù tai theo nhịp mạch là gì?

Có một dạng ù tai mà người bệnh cảm thấy âm thanh giống như nhịp đập, tiếng “thình thịch” hoặc tiếng chuyển động đều đặn đồng bộ với nhịp tim.

Tình trạng này được gọi là ù tai theo nhịp mạch (pulsatile tinnitus).

Khác với nhiều dạng ù tai thông thường, ù tai theo nhịp mạch đôi khi có thể liên quan đến dòng máu trong các mạch máu gần tai.

Nếu bạn nghe thấy tiếng ù hoặc tiếng đập đồng bộ với nhịp tim, đặc biệt khi triệu chứng mới xuất hiện hoặc chỉ xảy ra một bên, nên đi khám để được đánh giá.

Stress có gây ù tai không?

Stress và ù tai có mối liên hệ khá phức tạp.

Căng thẳng không nhất thiết là nguyên nhân trực tiếp gây ra mọi trường hợp ù tai. Tuy nhiên, stress có thể khiến người bệnh chú ý nhiều hơn đến âm thanh và cảm thấy tiếng ù trở nên khó chịu hơn.

Ngược lại, ù tai kéo dài cũng có thể gây:

Khó ngủ.
Lo lắng.
Khó tập trung.
Căng thẳng.
Mệt mỏi.

Điều này có thể tạo thành một vòng lặp:

Ù tai → căng thẳng → chú ý đến tiếng ù nhiều hơn → cảm thấy ù tai khó chịu hơn.

Do đó, quản lý stress và cải thiện giấc ngủ có thể là một phần hữu ích trong việc kiểm soát tác động của ù tai.

Vì sao ù tai thường rõ hơn vào ban đêm?

Nhiều người cảm thấy ù tai khi nằm ngủ rõ hơn so với ban ngày.

Một lý do đơn giản là môi trường ban đêm thường rất yên tĩnh.

Ban ngày, các âm thanh như:

Tiếng xe.
Tiếng nói chuyện.
Âm thanh máy tính.
Tiếng quạt.
Tiếng điều hòa.
Âm thanh môi trường.

có thể phần nào che lấp tiếng ù.

Khi phòng ngủ trở nên yên tĩnh, sự tương phản giữa tiếng ù và môi trường tăng lên, khiến người bệnh chú ý đến nó nhiều hơn.

Điều này không nhất thiết có nghĩa tình trạng ù tai thực sự trở nên nghiêm trọng hơn vào ban đêm.

Ù tai có nguy hiểm không?

Phần lớn trường hợp ù tai không phải tình trạng đe dọa tính mạng.

Tuy nhiên, mức độ cần quan tâm phụ thuộc vào nguyên nhân và các triệu chứng đi kèm.

Ù tai kéo dài có thể ảnh hưởng đáng kể đến:

Giấc ngủ.
Khả năng tập trung.
Hiệu suất công việc.
Tâm trạng.
Chất lượng cuộc sống.

Ngoài ra, một số dạng ù tai cần được đánh giá để loại trừ những vấn đề liên quan đến tai, hệ thần kinh hoặc mạch máu.

Ù tai có làm mất thính lực không?

Ù tai và giảm thính lực thường xuất hiện cùng nhau, nhưng ù tai không đồng nghĩa chắc chắn rằng người bệnh sẽ mất thính lực.

Một người có thể bị ù tai nhưng kết quả kiểm tra thính lực vẫn tương đối bình thường.

Ngược lại, nhiều người bị giảm thính lực cũng xuất hiện triệu chứng ù tai.

Nếu ù tai kéo dài, đặc biệt khi cảm thấy khả năng nghe giảm, kiểm tra thính lực có thể giúp đánh giá tình trạng rõ hơn.

Cách giảm cảm giác ù tai tại nhà

Không có một phương pháp duy nhất phù hợp với tất cả người bị ù tai.

Nếu triệu chứng nhẹ và không có dấu hiệu cảnh báo, một số biện pháp sau có thể giúp giảm mức độ khó chịu.

1. Tránh môi trường quá yên tĩnh

Nếu ù tai đặc biệt khó chịu vào ban đêm, bạn có thể thử sử dụng âm thanh nền nhẹ như:

Tiếng quạt.
Nhạc nhẹ.
Tiếng mưa.
Âm thanh thiên nhiên.
Máy tạo tiếng ồn trắng.

Mục đích không phải bật âm thanh thật lớn để át hoàn toàn tiếng ù, mà là giảm sự tương phản giữa tiếng ù và môi trường xung quanh.

2. Bảo vệ tai khỏi tiếng ồn lớn

Nếu phải làm việc trong môi trường có tiếng ồn lớn, nên sử dụng thiết bị bảo vệ thính giác phù hợp.

Đồng thời, cần hạn chế:

Nghe tai nghe với âm lượng quá lớn.
Đứng gần loa công suất lớn.
Tiếp xúc kéo dài với máy móc ồn.
Nghe nhạc lớn trong thời gian dài.

Việc bảo vệ thính giác đặc biệt quan trọng đối với những người đã có triệu chứng ù tai.

3. Điều chỉnh thói quen sử dụng tai nghe

Một thói quen khá phổ biến là tăng âm lượng tai nghe khi ở môi trường ồn.

Điều này có thể khiến tai tiếp xúc với âm thanh lớn trong thời gian dài.

Thay vào đó, bạn nên:

Sử dụng âm lượng vừa phải.
Cho tai nghỉ định kỳ.
Hạn chế nghe liên tục nhiều giờ.
Tránh tăng âm lượng chỉ để át tiếng ồn xung quanh.
Chú ý nếu tai bắt đầu ù sau khi sử dụng tai nghe.

Nếu sau khi tháo tai nghe bạn thường xuyên cảm thấy tai ù hoặc nghe như bị “bịt”, mức âm thanh có thể đang quá lớn.

4. Cải thiện giấc ngủ

Ù tai và mất ngủ có thể tác động lẫn nhau.

Ù tai khiến bạn khó ngủ, trong khi thiếu ngủ lại có thể khiến bạn cảm thấy tiếng ù khó chịu hơn.

Để cải thiện giấc ngủ, có thể thử:

Duy trì giờ ngủ tương đối ổn định.
Hạn chế caffeine vào cuối ngày nếu ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Giảm sử dụng thiết bị điện tử sát giờ ngủ.
Giữ phòng ngủ thoải mái.
Sử dụng âm thanh nền nhẹ nếu sự yên tĩnh khiến tiếng ù trở nên rõ hơn.

5. Quản lý căng thẳng

Nếu nhận thấy ù tai trở nên khó chịu hơn khi căng thẳng, có thể thử:

Tập thể dục.
Đi bộ.
Thiền.
Bài tập thư giãn.
Duy trì hoạt động xã hội.
Ngủ đủ.

Nếu ù tai gây lo âu hoặc ảnh hưởng đáng kể đến tâm trạng, hãy trao đổi với bác sĩ để được hỗ trợ phù hợp.

Có thuốc chữa ù tai không?

Hiện không có một loại thuốc duy nhất có thể chữa khỏi mọi trường hợp ù tai.

Việc điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân.

Ví dụ, nếu ù tai liên quan đến:

Nút ráy tai.
Nhiễm trùng tai.
Một số loại thuốc.
Giảm thính lực.
Một vấn đề sức khỏe khác.

việc xử lý nguyên nhân có thể giúp cải thiện triệu chứng.

Đối với ù tai kéo dài mà không tìm được nguyên nhân có thể điều trị trực tiếp, mục tiêu thường là giảm mức độ ảnh hưởng của tiếng ù đến cuộc sống.

Máy trợ thính có giúp giảm ù tai không?

Nếu người bị ù tai đồng thời có giảm thính lực, máy trợ thính có thể hữu ích trong một số trường hợp.

Khi âm thanh từ môi trường được nghe rõ hơn, tiếng ù có thể trở nên ít nổi bật hơn.

Tuy nhiên, không phải người bị ù tai nào cũng cần máy trợ thính. Việc kiểm tra thính lực nên được thực hiện trước khi lựa chọn giải pháp phù hợp.

Liệu pháp âm thanh là gì?

Liệu pháp âm thanh sử dụng âm thanh bên ngoài để giảm sự chú ý của người bệnh vào tiếng ù.

Một số dạng âm thanh thường được sử dụng gồm:

Tiếng ồn trắng.
Âm thanh thiên nhiên.
Tiếng mưa.
Nhạc nhẹ.
Thiết bị tạo âm thanh chuyên dụng.

Một số người sử dụng âm thanh nền khi làm việc hoặc ngủ để giảm mức độ khó chịu.

Hiệu quả có thể khác nhau giữa từng người.

Có nên dùng thực phẩm bổ sung để trị ù tai?

Trên thị trường có nhiều sản phẩm được quảng cáo là hỗ trợ giảm ù tai.

Tuy nhiên, không nên mặc định rằng vitamin, khoáng chất hoặc thảo dược có thể chữa được ù tai.

Nếu không có tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng được xác định, việc tự sử dụng nhiều loại thực phẩm bổ sung có thể không mang lại lợi ích. Một số sản phẩm còn có khả năng tương tác với thuốc đang sử dụng.

Nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng thực phẩm bổ sung với mục đích điều trị ù tai.

Khi nào bị ù tai nên đi khám?

Bạn nên cân nhắc khám Tai Mũi Họng nếu:

Ù tai kéo dài hoặc tái diễn thường xuyên.
Ù tai chỉ xuất hiện một bên.
Ù tai ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Khả năng nghe giảm.
Có cảm giác đầy hoặc nghẹt tai.
Có chóng mặt hoặc mất thăng bằng.
Ù tai xuất hiện sau khi bắt đầu một loại thuốc mới.
Triệu chứng ngày càng rõ hơn.

Bác sĩ có thể kiểm tra tai và đánh giá xem có nút ráy tai, vấn đề ở màng nhĩ, giảm thính lực hoặc nguyên nhân khác hay không.

Khi nào ù tai cần được đánh giá khẩn cấp?

Một số trường hợp không nên chờ đợi để theo dõi tại nhà.

Cần tìm kiếm chăm sóc y tế sớm nếu ù tai đi kèm:

Giảm hoặc mất thính lực đột ngột.
Chóng mặt dữ dội.
Yếu hoặc tê mặt.
Các triệu chứng thần kinh xuất hiện đột ngột.
Ù tai sau chấn thương đầu.

Đặc biệt, giảm thính lực đột ngột ở một hoặc hai tai cần được đánh giá y tế nhanh chóng.

Ù tai theo nhịp tim có cần đi khám không?

Có.

Nếu tiếng ù có nhịp đều và dường như đồng bộ với nhịp tim, bạn nên đi khám để xác định nguyên nhân.

Tùy trường hợp, bác sĩ có thể đánh giá:

Tai.
Khả năng nghe.
Huyết áp.
Mạch máu.
Các yếu tố sức khỏe khác.

Một số trường hợp có thể cần thêm xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh.

Bác sĩ kiểm tra gì khi bị ù tai?

Quá trình đánh giá thường bắt đầu bằng một số câu hỏi như:

Ù tai bắt đầu từ khi nào?
Xuất hiện một hay hai bên?
Liên tục hay từng lúc?
Âm thanh nghe giống như thế nào?
Có đồng bộ với nhịp tim không?
Có giảm thính lực không?
Có chóng mặt không?
Có tiếp xúc với tiếng ồn lớn không?
Đang sử dụng những thuốc nào?

Sau đó, bác sĩ có thể kiểm tra tai và chỉ định đo thính lực.

Một số trường hợp có thể cần thêm xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh tùy vào triệu chứng và kết quả thăm khám.

Làm thế nào để phòng ngừa ù tai do tiếng ồn?

Không phải mọi trường hợp ù tai đều có thể phòng ngừa, nhưng bảo vệ thính giác có thể giúp giảm nguy cơ tổn thương do tiếng ồn.

Một số thói quen nên duy trì:

Giảm âm lượng tai nghe.
Không nghe âm thanh lớn liên tục trong thời gian dài.
Cho tai nghỉ giữa các khoảng sử dụng tai nghe.
Đeo thiết bị bảo vệ tai khi làm việc trong môi trường ồn.
Tránh đứng quá gần loa lớn.
Chú ý nếu xuất hiện ù tai sau khi tiếp xúc với tiếng ồn.

Nếu sau một buổi nghe nhạc lớn bạn nhận thấy tai bị ù hoặc nghe như bị “bịt”, đây có thể là dấu hiệu mức âm thanh đã quá lớn.

Những sai lầm thường gặp khi bị ù tai

1. Tự ngoáy tai thật sâu

Nếu nguyên nhân là nút ráy tai, việc đưa tăm bông hoặc vật khác vào sâu có thể đẩy ráy vào trong hơn và làm tổn thương tai.

2. Tăng tiếng nhạc để át tiếng ù

Sử dụng âm thanh nền nhẹ có thể hữu ích, nhưng không nên dùng âm lượng lớn vì có thể tiếp tục gây hại cho thính giác.

3. Tự ngừng thuốc đang sử dụng

Nếu nghi ngờ thuốc gây ù tai, hãy trao đổi với bác sĩ. Không nên tự ngừng thuốc kê đơn.

4. Mua nhiều thực phẩm bổ sung

Không có một sản phẩm bổ sung nào phù hợp cho mọi nguyên nhân gây ù tai.

5. Bỏ qua ù tai một bên kéo dài

Ù tai chỉ xuất hiện một bên, đặc biệt khi kèm giảm thính lực, nên được đánh giá thay vì tự điều trị trong thời gian dài.

Câu hỏi thường gặp về ù tai

Ù tai có tự hết không?

Có thể. Một số trường hợp ù tai chỉ xuất hiện tạm thời, chẳng hạn sau khi tiếp xúc với tiếng ồn lớn.

Tuy nhiên, ù tai kéo dài hoặc tái diễn thường xuyên nên được đánh giá để xác định nguyên nhân.

Ù tai một bên có nguy hiểm không?

Không phải mọi trường hợp ù tai một bên đều nguy hiểm.

Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài hoặc kèm giảm thính lực, chóng mặt hay các triệu chứng thần kinh, bạn nên đi khám.

Ù tai có phải do “thiếu máu não” không?

Không nên tự kết luận ù tai là do “thiếu máu não”.

Ù tai có rất nhiều nguyên nhân khác nhau, từ các vấn đề tại tai, giảm thính lực, tiếng ồn, thuốc cho đến một số tình trạng khác.

Việc xác định nguyên nhân cần dựa trên triệu chứng và thăm khám cụ thể.

Ù tai có liên quan đến huyết áp không?

Một số vấn đề liên quan đến mạch máu hoặc huyết áp có thể liên quan đến ù tai, đặc biệt trong một số trường hợp ù tai theo nhịp mạch.

Tuy nhiên, không phải cứ bị ù tai là do huyết áp.

Tại sao càng chú ý càng nghe tiếng ù rõ?

Não có xu hướng chú ý nhiều hơn đến một âm thanh khi bạn liên tục kiểm tra hoặc lo lắng về nó.

Trong môi trường yên tĩnh, tiếng ù cũng ít bị các âm thanh khác che lấp nên có thể cảm thấy rõ hơn.

Ù tai nên khám khoa nào?

Tai Mũi Họng là chuyên khoa phù hợp để bắt đầu đánh giá ù tai.

Tùy kết quả khám, bác sĩ có thể chỉ định đo thính lực, thực hiện thêm xét nghiệm hoặc giới thiệu đến chuyên khoa khác nếu cần.

Kết luận

Ù tai là tình trạng nghe thấy âm thanh như tiếng ù, rít, vo ve hoặc tiếng chuông khi không có nguồn âm thanh bên ngoài tương ứng.

Triệu chứng có thể liên quan đến nhiều yếu tố như tiếp xúc với tiếng ồn lớn, giảm thính lực, nút ráy tai, vấn đề ở tai, một số loại thuốc hoặc các tình trạng sức khỏe khác.

Nếu ù tai chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn và không có triệu chứng bất thường, việc bảo vệ tai khỏi tiếng ồn, điều chỉnh thói quen sử dụng tai nghe, cải thiện giấc ngủ và sử dụng âm thanh nền nhẹ có thể giúp giảm khó chịu.

Tuy nhiên, nếu ù tai kéo dài, chỉ xuất hiện một bên, có nhịp theo nhịp tim hoặc đi kèm giảm thính lực, chóng mặt hay các triệu chứng bất thường khác, bạn nên đi khám để xác định nguyên nhân.

Đặc biệt, ù tai kèm giảm thính lực đột ngột cần được đánh giá y tế nhanh chóng.