Chảy máu cam là gì?

Chảy máu cam, hay chảy máu mũi, xảy ra khi các mạch máu nhỏ trong niêm mạc mũi bị tổn thương và chảy máu. Đây là tình trạng khá phổ biến vì bên trong mũi có nhiều mạch máu nằm gần bề mặt.

Phần lớn các đợt chảy máu cam nhẹ có thể tự cầm hoặc kiểm soát bằng sơ cứu đúng cách. Tuy nhiên, nếu tình trạng tái diễn thường xuyên, lượng máu nhiều hoặc khó cầm, cần tìm nguyên nhân thay vì chỉ xử lý từng lần.

Chảy máu cam thường xuất phát từ đâu?

Phần lớn chảy máu cam xuất phát từ phần trước của vách ngăn mũi, nơi có nhiều mạch máu nhỏ và dễ bị kích thích.

Một số trường hợp xuất phát sâu hơn phía sau khoang mũi. Loại này thường khó kiểm soát hơn và cần được nhân viên y tế đánh giá.

Những nguyên nhân thường gặp gây chảy máu cam

1. Không khí khô

Không khí khô, phòng điều hòa hoặc thời tiết hanh có thể làm niêm mạc mũi mất độ ẩm, nứt và dễ chảy máu.

Đây là nguyên nhân thường gặp ở người hay cảm thấy:

Mũi khô.
Rát bên trong mũi.
Niêm mạc đóng vảy.
Dễ chảy máu khi ngoáy hoặc xì mũi.

2. Ngoáy mũi hoặc làm tổn thương niêm mạc

Ngoáy mũi, cào mạnh hoặc đưa vật vào mũi có thể làm vỡ các mạch máu nhỏ.

Trẻ em đặc biệt dễ gặp tình trạng này.

3. Xì mũi quá mạnh

Khi bị cảm lạnh, viêm mũi hoặc nghẹt mũi, nhiều người có thói quen xì mũi liên tục và rất mạnh.

Điều này có thể làm niêm mạc đang nhạy cảm bị tổn thương và chảy máu.

4. Viêm mũi và dị ứng

Viêm mũi có thể khiến niêm mạc sưng, nhạy cảm và dễ tổn thương hơn.

Bên cạnh đó, các hành động lặp đi lặp lại như:

Hắt hơi.
Dụi mũi.
Ngoáy mũi.
Xì mũi.

cũng làm tăng kích thích cơ học lên niêm mạc.

5. Thuốc xịt mũi sử dụng không đúng cách

Một số thuốc xịt mũi có thể gây khô hoặc kích ứng niêm mạc nếu sử dụng không đúng kỹ thuật.

Khi xịt, đầu vòi thường nên hướng hơi ra phía thành ngoài của mũi thay vì chĩa trực tiếp vào vách ngăn.

Nếu thường xuyên chảy máu sau khi bắt đầu sử dụng thuốc xịt mũi, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ.

Không tự ý ngừng thuốc kê đơn.

6. Chấn thương vùng mũi

Va đập khi chơi thể thao, té ngã hoặc chấn thương vùng mặt có thể gây chảy máu mũi.

Nếu sau một chấn thương mạnh xuất hiện:

Biến dạng mũi.
Đau nhiều.
Khó thở.
Chảy máu liên tục.

nên được khám sớm.

7. Thuốc ảnh hưởng đến đông máu

Người đang sử dụng một số thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu có thể dễ chảy máu hơn hoặc khó cầm máu hơn.

Nếu đang sử dụng những thuốc này và thường xuyên chảy máu cam, hãy thông báo cho bác sĩ.

Không tự ý ngừng thuốc chống đông hoặc thuốc kê đơn.

8. Một số rối loạn đông máu hoặc bệnh lý khác

Ít gặp hơn, chảy máu cam tái diễn có thể liên quan đến:

Rối loạn đông máu.
Giảm tiểu cầu.
Một số bệnh lý tại mũi hoặc xoang.
Những vấn đề sức khỏe toàn thân khác.

Do đó, nếu chảy máu thường xuyên mà không xác định được nguyên nhân rõ ràng, nên đi khám.

Chảy máu cam có phải do tăng huyết áp không?

Đây là một quan niệm khá phổ biến.

Tuy nhiên, tăng huyết áp không phải lời giải thích cho mọi trường hợp chảy máu cam.

Ở một số người lớn tuổi hoặc người có huyết áp rất cao, chảy máu có thể khó kiểm soát hơn.

Nếu thường xuyên chảy máu cam, không nên chỉ đoán rằng nguyên nhân là huyết áp. Cần xem xét đồng thời:

Tình trạng niêm mạc mũi.
Thuốc đang sử dụng.
Tần suất chảy máu.
Các triệu chứng khác.
Bệnh lý đi kèm.

Cách cầm máu cam đúng

Cách sơ cứu rất quan trọng. Một số thói quen truyền miệng như ngửa đầu ra sau thực tế không phải cách xử lý phù hợp.

Bước 1: Ngồi thẳng và hơi cúi người về phía trước

Không nằm xuống và không ngửa đầu ra sau.

Hơi cúi người về phía trước giúp máu chảy ra ngoài thay vì chảy xuống họng.

Bước 2: Bóp phần mềm của mũi

Dùng ngón cái và ngón trỏ bóp chặt phần mềm của hai cánh mũi, ngay phía dưới phần xương.

Trong lúc đó, thở bằng miệng.

Bước 3: Giữ liên tục khoảng 10–15 phút

Đây là bước rất quan trọng.

Không nên cứ 30 giây hoặc một phút lại thả tay ra để kiểm tra.

Việc mở ra quá sớm có thể làm cục máu đông mới hình thành bị phá vỡ và khiến máu tiếp tục chảy.

Hãy giữ áp lực liên tục khoảng 10–15 phút trước khi kiểm tra.

Bước 4: Có thể chườm mát bên ngoài

Có thể đặt khăn mát lên vùng mũi hoặc má để tạo cảm giác dễ chịu.

Tuy nhiên, thao tác quan trọng nhất vẫn là bóp đúng phần mềm của mũi đủ thời gian.

Những điều không nên làm khi đang chảy máu cam

Không ngửa đầu ra sau

Đây là một trong những sai lầm phổ biến nhất.

Ngửa đầu không làm máu ngừng chảy mà có thể khiến máu chảy xuống họng.

Điều này có thể gây:

Nuốt máu.
Buồn nôn.
Khó chịu ở dạ dày.
Khó đánh giá lượng máu đang mất.

Tư thế phù hợp hơn là ngồi thẳng và hơi cúi về phía trước.

Không nhét giấy sâu vào mũi

Nhiều người cuộn giấy ăn rồi nhét sâu vào lỗ mũi.

Việc này có thể làm tổn thương niêm mạc. Khi kéo giấy ra, cục máu đông mới hình thành cũng có thể bị bật ra và khiến mũi chảy máu trở lại.

Không xì mũi ngay sau khi vừa cầm máu

Sau khi máu ngừng, nên tránh:

Ngoáy mũi.
Xì mũi mạnh.
Cọ xát mũi.
Vận động quá sức ngay lập tức.

Vùng mạch máu vừa bị tổn thương cần thời gian để ổn định.

Làm gì nếu chảy máu cam thường xuyên?

Nếu thường xuyên bị chảy máu mũi, hãy chú ý xem có tình trạng khô niêm mạc hay không.

Một số biện pháp có thể hữu ích gồm:

Hạn chế ngoáy mũi.
Xì mũi nhẹ nhàng.
Tránh làm tổn thương niêm mạc.
Duy trì độ ẩm môi trường phù hợp nếu không khí quá khô.
Sử dụng nước muối sinh lý dạng xịt hoặc sản phẩm dưỡng ẩm mũi phù hợp nếu được hướng dẫn.

Nếu đang sử dụng thuốc xịt mũi, hãy kiểm tra lại kỹ thuật xịt.

Nếu đang dùng thuốc chống đông, aspirin theo chỉ định hoặc các thuốc khác có thể ảnh hưởng đến chảy máu, hãy thông báo với bác sĩ khi đi khám.

Chảy máu cam ở trẻ em

Chảy máu cam khá phổ biến ở trẻ.

Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

Ngoáy mũi.
Không khí khô.
Viêm mũi.
Dị ứng.
Xì mũi mạnh.
Tổn thương niêm mạc.

Khi trẻ bị chảy máu cam, hãy cho trẻ ngồi và hơi cúi về phía trước, sau đó bóp phần mềm của mũi tương tự người lớn.

Không nên để trẻ nằm ngửa hoặc ngửa đầu.

Nếu trẻ:

Chảy máu nhiều.
Tái diễn rất thường xuyên.
Dễ bầm tím.
Có chảy máu bất thường ở vị trí khác.

nên đưa trẻ đi khám.

Chảy máu cam khi mang thai

Trong thai kỳ, sự thay đổi hormone và lưu lượng máu có thể khiến niêm mạc mũi dễ sung huyết và chảy máu hơn ở một số phụ nữ.

Phần lớn các trường hợp nhẹ không nguy hiểm.

Tuy nhiên, nếu chảy máu nhiều hoặc xảy ra thường xuyên, thai phụ nên trao đổi với bác sĩ đang theo dõi thai kỳ.

Có thể phòng ngừa chảy máu cam không?

Không thể ngăn hoàn toàn mọi trường hợp, nhưng một số thói quen có thể giúp giảm kích thích niêm mạc mũi:

Giữ độ ẩm không khí phù hợp nếu môi trường quá khô.
Tránh ngoáy mũi.
Không đưa vật vào mũi.
Xì mũi nhẹ nhàng.
Điều trị viêm mũi hoặc dị ứng theo hướng dẫn.
Sử dụng thuốc xịt mũi đúng kỹ thuật.
Không tự ý ngừng thuốc chống đông hoặc thuốc kê đơn.

Khi nào chảy máu cam cần đi khám?

Bạn nên đi khám nếu:

Chảy máu cam tái diễn thường xuyên.
Không xác định được nguyên nhân.
Tình trạng ảnh hưởng đến sinh hoạt.
Thường xuyên khó cầm máu.
Dễ bầm tím.
Chảy máu bất thường ở những vị trí khác.
Tình trạng bắt đầu sau khi sử dụng một loại thuốc mới.

Bác sĩ tai mũi họng có thể kiểm tra vị trí chảy máu và đánh giá xem có cần điều trị tại chỗ hoặc thực hiện các kiểm tra khác hay không.

Khi nào chảy máu cam cần cấp cứu?

Cần tìm kiếm chăm sóc y tế khẩn cấp nếu:

Máu chảy rất nhiều.
Không cầm được sau khi đã bóp mũi đúng cách trong khoảng 15–20 phút.
Người bệnh chóng mặt hoặc yếu rõ rệt.
Khó thở.
Nuốt lượng máu lớn.
Chảy máu xảy ra sau chấn thương mạnh vùng đầu hoặc mặt.

Người đang sử dụng thuốc chống đông hoặc có rối loạn đông máu cũng cần thận trọng hơn và làm theo hướng dẫn của bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp

Chảy máu cam thường xuyên có nguy hiểm không?

Không phải lúc nào cũng nguy hiểm.

Tuy nhiên, nếu tái diễn nhiều lần thì nên tìm nguyên nhân. Đặc biệt cần chú ý khi chảy máu khó cầm, lượng nhiều hoặc đi kèm dễ bầm tím và những biểu hiện chảy máu khác.