Viêm Xoang Là Gì? Dấu Hiệu Nhận Biết Và Cách Phòng Tái Phát

Viêm xoang là tình trạng khá phổ biến, đặc biệt ở những người thường xuyên bị viêm mũi, dị ứng, cảm cúm kéo dài hoặc sống trong môi trường nhiều bụi và ô nhiễm.

Bệnh có thể gây nghẹt mũi, đau vùng mặt, chảy dịch mũi, đau đầu và giảm khả năng ngửi. Một số người chỉ bị viêm xoang trong thời gian ngắn sau một đợt nhiễm virus, trong khi người khác có triệu chứng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.

Viêm xoang thường không nguy hiểm nếu được theo dõi và xử lý phù hợp. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài, nặng dần hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường quanh mắt, thần kinh hoặc hô hấp, người bệnh nên đi khám.

Viêm xoang là gì?

Xoang là các khoang chứa khí nằm trong các xương quanh:

• Mũi.
• Trán.
• Gò má.
• Giữa hai mắt.

Bên trong xoang được lót bởi lớp niêm mạc có nhiệm vụ tạo dịch nhầy và hỗ trợ làm sạch đường hô hấp.

Khi niêm mạc xoang bị viêm và sưng, dịch có thể khó thoát ra ngoài.

Điều này có thể dẫn đến:

• Nghẹt mũi.
• Cảm giác nặng vùng mặt.
• Đau đầu.
• Chảy dịch mũi.
• Giảm khả năng ngửi.

Tình trạng này được gọi là viêm xoang.

Viêm xoang có những loại nào?

Viêm xoang có thể được phân chia dựa trên thời gian kéo dài của triệu chứng.

Viêm xoang cấp

Thường xuất hiện trong thời gian ngắn.

Nguyên nhân thường liên quan đến:

• Cảm lạnh.
• Nhiễm virus đường hô hấp.
• Một số trường hợp nhiễm khuẩn.

Triệu chứng thường cải thiện khi tình trạng viêm giảm.

Viêm xoang kéo dài hoặc mạn tính

Khi triệu chứng tồn tại trong thời gian dài hoặc tái diễn thường xuyên, người bệnh có thể mắc viêm xoang mạn tính.

Tình trạng này có thể liên quan đến:

• Dị ứng.
• Polyp mũi.
• Bất thường cấu trúc mũi.
• Viêm kéo dài.
• Các yếu tố môi trường.

Người bị viêm xoang kéo dài nên được khám để tìm nguyên nhân thay vì chỉ liên tục dùng thuốc giảm nghẹt.

Nguyên nhân viêm xoang thường gặp

1. Nhiễm virus đường hô hấp

Cảm lạnh là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất khiến niêm mạc mũi và xoang bị viêm.

Khi niêm mạc sưng:

• Các lỗ thông xoang có thể bị hẹp.
• Dịch nhầy khó thoát.
• Người bệnh cảm thấy nghẹt và nặng mặt.

Phần lớn viêm xoang sau cảm lạnh có thể cải thiện cùng với quá trình hồi phục.

2. Viêm mũi dị ứng

Dị ứng có thể làm niêm mạc mũi sưng kéo dài.

Người bị viêm mũi dị ứng thường có:

• Hắt hơi.
• Ngứa mũi.
• Sổ mũi.
• Nghẹt mũi.

Nếu tình trạng viêm kéo dài, việc dẫn lưu xoang có thể bị ảnh hưởng.

3. Polyp mũi

Polyp mũi là những khối mô mềm phát triển trong niêm mạc mũi hoặc xoang.

Nếu polyp lớn, nó có thể:

• Cản trở luồng không khí.
• Làm nghẹt mũi.
• Ảnh hưởng dẫn lưu dịch xoang.

Người có polyp thường có thể bị giảm khứu giác rõ.

4. Lệch vách ngăn mũi

Vách ngăn mũi chia khoang mũi thành hai bên.

Nếu vách ngăn bị lệch nhiều, luồng khí và quá trình dẫn lưu dịch có thể bị ảnh hưởng.

Không phải ai lệch vách ngăn cũng bị viêm xoang, nhưng đây có thể là một yếu tố góp phần ở một số người.

5. Khói thuốc và ô nhiễm không khí

Khói thuốc, bụi mịn và hóa chất có thể gây kích ứng niêm mạc mũi xoang.

Tiếp xúc thường xuyên có thể khiến người bệnh:

• Nghẹt mũi.
• Ho.
• Chảy dịch.
• Cảm giác nặng đầu.

Người đã có viêm xoang thường dễ cảm thấy triệu chứng nặng hơn khi ở môi trường ô nhiễm.

6. Các vấn đề về răng

Một số xoang nằm gần răng hàm trên.

Trong một số trường hợp, nhiễm trùng răng hoặc vấn đề nha khoa có thể liên quan đến viêm xoang ở khu vực này.

Nếu viêm xoang chủ yếu một bên kèm đau răng hoặc từng có vấn đề nha khoa gần đây, nên báo cho bác sĩ.

Dấu hiệu viêm xoang thường gặp

Nghẹt mũi

Nghẹt mũi là một trong những triệu chứng phổ biến nhất.

Người bệnh có thể:

• Nghẹt một bên.
• Nghẹt cả hai bên.
• Khó thở qua mũi.
• Thở bằng miệng khi ngủ.

Nghẹt mũi kéo dài có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ và gây khô họng.

Chảy dịch mũi

Dịch mũi có thể:

• Chảy ra phía trước.
• Chảy xuống phía sau họng.

Người bệnh thường xuyên phải:

• Xì mũi.
• Hắng giọng.
• Khạc dịch.

Dịch mũi có thể thay đổi màu sắc trong quá trình bệnh, nhưng màu dịch đơn thuần không đủ để xác định nguyên nhân do virus hay vi khuẩn.

Đau hoặc nặng vùng mặt

Tùy xoang bị ảnh hưởng, người bệnh có thể cảm thấy:

• Nặng vùng trán.
• Đau quanh mắt.
• Đau hai bên má.
• Căng ở sống mũi.

Cảm giác đau có thể tăng khi:

• Cúi đầu.
• Ho.
• Vận động mạnh.

Đau đầu

Viêm xoang có thể gây đau hoặc nặng đầu.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đau đầu vùng trán đều là viêm xoang.

Đau đầu có nhiều nguyên nhân khác nhau như:

• Migraine.
• Căng thẳng.
• Thiếu ngủ.
• Các bệnh lý khác.

Nếu đau đầu dữ dội hoặc bất thường, cần được đánh giá.

Giảm khả năng ngửi

Khi niêm mạc mũi bị sưng và luồng khí giảm, người bệnh có thể:

• Ngửi kém.
• Khó nhận biết mùi.
• Cảm thấy thức ăn nhạt hơn.

Trong viêm xoang mạn tính, giảm khứu giác đôi khi kéo dài.

Ho

Dịch chảy xuống họng có thể gây:

• Ho.
• Hắng giọng.
• Ngứa họng.

Ho thường rõ hơn khi nằm hoặc vào ban đêm.

Hơi thở có mùi

Dịch mũi xoang và tình trạng viêm kéo dài có thể làm hơi thở có mùi ở một số người.

Tuy nhiên, hôi miệng cũng có thể liên quan đến:

• Răng miệng.
• Amidan.
• Khô miệng.
• Trào ngược.

Viêm xoang và viêm mũi dị ứng khác nhau như thế nào?

Hai tình trạng này có nhiều triệu chứng giống nhau.

Viêm mũi dị ứng thường nổi bật với

• Hắt hơi liên tục.
• Ngứa mũi.
• Ngứa mắt.
• Nước mũi trong.
• Triệu chứng xuất hiện khi gặp dị nguyên.

Viêm xoang thường nổi bật với

• Nghẹt mũi.
• Cảm giác nặng mặt.
• Đau vùng xoang.
• Giảm ngửi.
• Dịch mũi hoặc dịch chảy xuống họng kéo dài.

Hai bệnh cũng có thể cùng tồn tại.

Viêm mũi dị ứng kéo dài có thể góp phần làm các triệu chứng xoang khó kiểm soát hơn.

Viêm xoang và cảm lạnh khác nhau như thế nào?

Cảm lạnh thường có:

• Sổ mũi.
• Hắt hơi.
• Đau họng.
• Ho.
• Có thể sốt nhẹ.

Triệu chứng thường giảm dần sau một số ngày.

Viêm xoang thường được nghĩ đến nhiều hơn khi:

• Nghẹt mũi kéo dài.
• Nặng hoặc đau vùng mặt.
• Giảm ngửi.
• Dịch mũi kéo dài.
• Triệu chứng không cải thiện như mong đợi.

Tuy nhiên, phần lớn các đợt viêm xoang cấp có thể bắt đầu từ một đợt cảm lạnh do virus.

Viêm xoang có sốt không?

Có thể, nhưng không phải lúc nào cũng có.

Viêm xoang cấp liên quan đến nhiễm trùng có thể gây:

• Sốt.
• Mệt mỏi.
• Đau vùng mặt.

Trong khi đó, viêm xoang mạn tính thường không gây sốt rõ.

Nếu sốt cao kéo dài kèm đau mặt nhiều hoặc sức khỏe xấu đi nhanh, nên đi khám.

Viêm xoang có lây không?

Bản thân tình trạng viêm xoang không phải lúc nào cũng là bệnh lây nhiễm.

Nếu nguyên nhân ban đầu là một virus đường hô hấp, virus đó có thể lây từ người sang người.

Nhưng các nguyên nhân như:

• Dị ứng.
• Polyp mũi.
• Lệch vách ngăn.

không lây.

Viêm xoang có nguy hiểm không?

Phần lớn các trường hợp viêm xoang có thể được kiểm soát.

Tuy nhiên, các xoang nằm gần:

• Mắt.
• Não.
• Những cấu trúc quan trọng khác.

Trong một số trường hợp hiếm gặp, nhiễm trùng có thể lan ra ngoài xoang.

Vì vậy, những triệu chứng bất thường như sưng mắt, giảm thị lực hoặc đau đầu dữ dội không nên được xem nhẹ.

Viêm xoang có gây đau mắt không?

Có thể.

Một số xoang nằm gần mắt nên tình trạng viêm có thể gây:

• Áp lực quanh mắt.
• Đau giữa hai mắt.
• Cảm giác nặng vùng mắt.

Tuy nhiên, nếu xuất hiện:

• Sưng mí mắt.
• Đỏ quanh mắt nhiều.
• Nhìn mờ.
• Đau khi vận động mắt.

nên đi khám sớm.

Viêm xoang có gây đau răng không?

Có thể.

Viêm xoang hàm có thể gây cảm giác đau ở vùng:

• Má.
• Hàm trên.
• Một số răng hàm trên.

Điều này xảy ra vì vị trí của xoang hàm khá gần chân răng.

Ngược lại, một số vấn đề ở răng cũng có thể gây đau lan lên vùng xoang.

Viêm xoang có gây chóng mặt không?

Một số người bị viêm xoang có thể cảm thấy:

• Nặng đầu.
• Khó chịu.
• Chóng mặt nhẹ.

Tuy nhiên, chóng mặt có rất nhiều nguyên nhân.

Nếu chóng mặt rõ, kéo dài hoặc ảnh hưởng đến thăng bằng, không nên tự kết luận là do xoang.

Viêm xoang có gây ù tai không?

Nghẹt mũi và các vấn đề đường hô hấp trên có thể ảnh hưởng đến cảm giác áp lực trong tai ở một số người.

Người bệnh có thể cảm thấy:

• Ù tai.
• Đầy tai.
• Nghe hơi bí.

Nếu ù tai kéo dài, đau tai hoặc giảm thính lực, nên khám tai mũi họng.

Viêm xoang nên làm gì tại nhà?

Nếu triệu chứng nhẹ, một số biện pháp có thể giúp giảm khó chịu.

Uống đủ nước

Uống đủ nước giúp dịch nhầy bớt đặc và cơ thể duy trì độ ẩm tốt hơn.

Có thể dùng:

• Nước lọc.
• Nước ấm.
• Canh.
• Súp.

Rửa mũi bằng dung dịch phù hợp

Rửa mũi có thể giúp:

• Làm sạch dịch.
• Loại bỏ bụi và dị nguyên.
• Giảm cảm giác nghẹt ở một số người.

Cần sử dụng dung dịch và dụng cụ sạch.

Không nên dùng nguồn nước không đảm bảo vệ sinh để rửa mũi.

Nghỉ ngơi

Nếu viêm xoang xuất hiện sau cảm lạnh hoặc cúm, cơ thể cần thời gian hồi phục.

Ngủ đủ và hạn chế làm việc quá sức có thể giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn.

Giữ không khí đủ ẩm

Không khí quá khô có thể làm mũi và họng khó chịu hơn.

Có thể điều chỉnh môi trường sao cho dễ chịu, nhưng cũng cần tránh độ ẩm quá cao vì có thể tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển.

Tránh khói thuốc

Khói thuốc có thể:

• Kích ứng niêm mạc.
• Làm nghẹt nặng hơn.
• Khiến ho kéo dài.

Người bị viêm xoang nên hạn chế cả khói thuốc thụ động.

Có nên xông mũi khi bị viêm xoang?

Hơi ấm có thể giúp một số người cảm thấy dễ chịu tạm thời.

Tuy nhiên, cần đặc biệt tránh:

• Hơi nước quá nóng.
• Đưa mặt quá gần nguồn nước nóng.
• Các phương pháp có nguy cơ gây bỏng.

Không nên xem xông hơi là phương pháp điều trị nguyên nhân viêm xoang.

Viêm xoang có cần dùng kháng sinh không?

Không phải trường hợp nào cũng cần.

Nhiều đợt viêm xoang cấp liên quan đến virus, và kháng sinh không có tác dụng với virus.

Bác sĩ có thể cân nhắc nhiễm khuẩn trong một số tình huống dựa trên:

• Thời gian mắc bệnh.
• Mức độ triệu chứng.
• Diễn tiến bệnh.
• Kết quả khám.

Không nên tự mua kháng sinh khi chỉ thấy dịch mũi vàng hoặc xanh.

Dịch mũi xanh có phải viêm xoang do vi khuẩn không?

Không thể kết luận như vậy chỉ dựa vào màu dịch.

Trong quá trình nhiễm virus, dịch mũi cũng có thể:

• Vàng.
• Xanh.
• Đặc hơn.

Màu dịch cần được đánh giá cùng với:

• Thời gian bệnh.
• Sốt.
• Đau vùng mặt.
• Mức độ triệu chứng.
• Diễn tiến sức khỏe.

Có nên dùng thuốc xịt mũi khi viêm xoang?

Một số loại thuốc xịt có thể được sử dụng để kiểm soát triệu chứng trong những trường hợp phù hợp.

Tuy nhiên, cần phân biệt các nhóm thuốc khác nhau.

Một số thuốc giảm nghẹt có thể cho cảm giác thông mũi nhanh nhưng nếu sử dụng quá lâu có thể gây nghẹt trở lại.

Nếu cần dùng thuốc xịt kéo dài, nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ về:

• Thành phần.
• Cách dùng.
• Thời gian sử dụng.

Viêm xoang nên ăn gì?

Không có thực phẩm cụ thể nào có thể chữa viêm xoang.

Người bệnh nên duy trì chế độ ăn cân bằng gồm:

• Rau xanh.
• Trái cây.
• Thịt.
• Cá.
• Trứng.
• Các loại đậu.
• Nước đầy đủ.

Nếu đang mệt hoặc đau họng, có thể lựa chọn thức ăn mềm như:

• Cháo.
• Súp.
• Canh.

Viêm xoang nên kiêng gì?

Không cần kiêng quá mức.

Tuy nhiên, nên hạn chế những yếu tố làm triệu chứng nặng hơn như:

• Thuốc lá.
• Rượu bia quá mức.
• Môi trường nhiều bụi.
• Mùi hóa chất mạnh.

Nếu một loại thực phẩm cụ thể luôn khiến bản thân nghẹt hoặc khó chịu hơn, có thể theo dõi và điều chỉnh phù hợp.

Làm thế nào để phòng viêm xoang tái phát?

Kiểm soát viêm mũi dị ứng

Nếu dị ứng là yếu tố chính, kiểm soát tốt viêm mũi có thể giảm tình trạng nghẹt kéo dài.

Nên hạn chế tiếp xúc với các tác nhân như:

• Mạt bụi.
• Phấn hoa.
• Nấm mốc.
• Lông vật nuôi nếu xác định có dị ứng.

Giữ vệ sinh môi trường sống

Nên:

• Lau bụi thường xuyên.
• Vệ sinh phòng ngủ.
• Giặt chăn ga định kỳ.
• Làm sạch máy điều hòa.
• Xử lý các khu vực ẩm mốc.

Tránh khói thuốc

Khói thuốc là yếu tố kích ứng đường hô hấp và có thể làm bệnh dễ tái phát.

Rửa tay thường xuyên

Nhiễm virus đường hô hấp thường là yếu tố khởi đầu của nhiều đợt viêm xoang cấp.

Rửa tay giúp giảm nguy cơ nhiễm bệnh.

Không lạm dụng thuốc giảm nghẹt mũi

Một số loại thuốc giảm nghẹt có thể gây hiện tượng nghẹt trở lại nếu dùng không đúng thời gian.

Nên sử dụng đúng hướng dẫn.

Điều trị các vấn đề cấu trúc khi cần

Nếu người bệnh có:

• Polyp mũi.
• Lệch vách ngăn rõ.
• Các bất thường khác.

bác sĩ tai mũi họng có thể đánh giá xem có cần can thiệp hay không.

Viêm xoang kéo dài có chữa được không?

Nhiều trường hợp có thể kiểm soát tốt khi xác định đúng nguyên nhân.

Viêm xoang kéo dài có thể cần kết hợp:

• Kiểm soát viêm.
• Điều trị dị ứng.
• Chăm sóc mũi.
• Điều chỉnh môi trường.
• Xử lý bất thường cấu trúc nếu có.

Không nên chỉ tập trung vào việc giảm đau hoặc thông mũi tạm thời.

Khi nào viêm xoang cần đi khám?

Nên đi khám nếu:

• Nghẹt mũi kéo dài.
• Đau vùng mặt không giảm.
• Giảm khứu giác kéo dài.
• Triệu chứng tái phát nhiều lần.
• Ho kéo dài.
• Các biện pháp tại nhà không cải thiện.
• Bệnh ảnh hưởng nhiều đến giấc ngủ hoặc sinh hoạt.

Dấu hiệu nguy hiểm cần đi khám sớm

Cần được đánh giá y tế sớm nếu có:

• Sưng quanh mắt.
• Đỏ vùng quanh mắt.
• Nhìn mờ.
• Nhìn đôi.
• Đau đầu dữ dội bất thường.
• Cứng cổ.
• Lừ đừ.
• Rối loạn ý thức.
• Sốt cao kéo dài.
• Đau vùng mặt dữ dội.
• Tình trạng sức khỏe xấu đi nhanh.

Đây có thể là dấu hiệu của vấn đề nghiêm trọng hơn viêm xoang thông thường.

Những sai lầm thường gặp khi bị viêm xoang

Cứ thấy dịch xanh là uống kháng sinh

Màu dịch không đủ để xác định nhiễm khuẩn.

Không nên tự dùng kháng sinh.

Lạm dụng thuốc xịt thông mũi

Một số loại thuốc nếu dùng kéo dài có thể khiến nghẹt mũi quay trở lại mạnh hơn.

Không kiểm soát dị ứng

Nếu viêm mũi dị ứng là yếu tố chính, chỉ điều trị triệu chứng xoang mà không kiểm soát dị ứng khiến bệnh dễ tái phát.

Xông hơi quá nóng

Hơi quá nóng có thể gây bỏng vùng mặt và đường hô hấp.

Nghĩ đau đầu nào cũng là do xoang

Đau đầu có nhiều nguyên nhân.

Nếu đau đầu thường xuyên hoặc dữ dội, nên được đánh giá đúng nguyên nhân.

Câu hỏi thường gặp

Viêm xoang có tự khỏi không?

Một số đợt viêm xoang cấp liên quan đến virus có thể tự cải thiện khi cơ thể hồi phục.

Nếu triệu chứng kéo dài hoặc tái phát, nên đi khám.

Viêm xoang có chữa dứt điểm được không?

Điều này phụ thuộc vào nguyên nhân.

Viêm xoang do một đợt nhiễm virus có thể khỏi hoàn toàn, trong khi viêm xoang mạn tính thường cần kiểm soát lâu dài.

Viêm xoang có gây mất khứu giác không?

Có.

Nghẹt mũi và viêm niêm mạc có thể làm khả năng ngửi giảm.

Nếu mất khứu giác kéo dài, nên khám tai mũi họng.

Viêm xoang có gây ho về đêm không?

Có thể.

Dịch chảy xuống phía sau họng thường gây ho nhiều hơn khi nằm.

Viêm xoang có gây đau họng không?

Có thể.

Dịch mũi chảy xuống họng và việc thở bằng miệng do nghẹt mũi đều có thể gây khô hoặc đau họng.

Viêm xoang nên khám khoa nào?

Thông thường nên khám chuyên khoa tai mũi họng.

Bác sĩ sẽ đánh giá mũi, xoang và các yếu tố liên quan để xác định nguyên nhân.

Kết luận

Viêm xoang là tình trạng niêm mạc các xoang bị viêm và sưng, làm cản trở quá trình dẫn lưu dịch.

Các triệu chứng thường gặp gồm nghẹt mũi, chảy dịch, đau hoặc nặng vùng mặt, giảm khứu giác, đau đầu và ho do dịch chảy xuống họng.

Bệnh có thể liên quan đến nhiễm virus, dị ứng, polyp mũi, bất thường cấu trúc hoặc các yếu tố kích thích như khói thuốc và ô nhiễm.

Để hạn chế tái phát, người bệnh nên kiểm soát dị ứng, giữ môi trường sống sạch, tránh khói thuốc, chăm sóc mũi đúng cách và không lạm dụng thuốc giảm nghẹt.

Nếu triệu chứng kéo dài, tái phát thường xuyên hoặc xuất hiện sưng quanh mắt, nhìn mờ, đau đầu dữ dội hay các dấu hiệu bất thường khác, nên đến cơ sở y tế để được đánh giá.